Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2023 diễn ra chiều 30/9, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Đào Minh Tú đã cập nhật thông tin về tình trạng “ế tiền” trong hệ thống ngân hàng hiện nay và các giải pháp tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.
Theo Phó Thống đốc, hiện nay, tín dụng có tăng nhưng mức tăng so với năm ngoái vẫn còn thấp.
Tính đến ngày 30/9, lãi suất huy động là khoảng 5,9%, tổng vốn huy động của các ngân hàng thương mại là 12,9 triệu tỷ đồng.
Vào thời điểm năm ngoái, lãi suất huy động là 7,68%. Lãi suất cho vay dự đoán là khoảng 6,1-6,2%. Tổng dư nợ của nền kinh tế là 12,63 triệu tỷ đồng.
“Điều này cho thấy tốc độ tăng trưởng tín dụng có tăng nhưng chậm hơn năm ngoái. Nguyên nhân là do nhiều lý do khách quan, trong đó có khó khăn đến từ nền kinh tế, tác động của nước ngoài và khó khăn của doanh nghiệp trong nước”, Phó Thống đốc nhận định.
Về lãi suất, ông Tú cho hay, theo số liệu mới nhất thì mức giảm trung bình cho vay, nhất là khoản vay mới, là 1-1,3%/năm.
“Sau 9 tháng nhìn lại thì thấy chính sách tiền tệ đã rất mạnh mẽ, được nới lỏng ngay từ đầu năm; điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, hiệu quả, phù hợp”, vị này nói.
Hiện nay, lãi suất bình quân cho vay đối với các khoản vay ngắn hạn là 5,5-5,7%, vay trung ngắn hạn là 5,8-10%.
Tuy nhiên, lãi suất của những khoản dư nợ trước đây chưa đến kỳ trả nợ và trả lãi thì có độ trễ, do huy động của các ngân hàng thương mại trước đây ở mức rất cao, thậm chí từ 10-12%, nên độ trễ hiện nay theo sự tính toán của NHNN xác định thì khoảng từ 9-12%.
Giải đáp về việc làm thế nào để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận tốt hơn với tín dụng, lãnh đạo NHNN nói rằng, trước hết dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, “chúng tôi cũng xác định là đẩy mạnh việc tăng nguồn lực hỗ trợ cho doanh nghiệp khó khăn, doanh nghiệp đóng cửa, doanh nghiệp giải thể để giúp họ sớm khôi phục kinh tế, nhất là sau 2 năm chống dịch cộng với tác động kép từ ảnh hưởng của nền kinh tế thế giới và trong nước”.
Theo đó, từ đầu năm 2023, NHNN đã đặt ra vấn đề mở rộng tín dụng thông qua 11 giải pháp lớn.
Thứ nhất, ngay từ đầu năm, NHNN đã tạo thanh khoản, dư địa cho tổ chức tín dụng bằng cách sử dụng công cụ để tạo nguồn lực, hạ lãi suất để đầu vào của doanh nghiệp được giảm thấp. “Không có chuyện thiếu room tín dụng. Các ngân hàng thương mại rất thoải mái nguồn lực cho vay”, ông Tú khẳng định.
Thứ hai, hạ lãi suất điều hành 2% cho 4 lần từ đầu năm của NHNN. Thông điệp cũng như chỉ đạo của NHNN với các tổ chức tín dụng là phải hạ lãi suất cho vay. Điều này đang diễn ra rất tích cực, nhất là 1 tháng gần đây.
Thứ ba là rà soát lại các văn bản quy phạm pháp luật (như Thông tư 06 là một điển hình) tạo dư địa pháp lý cho các tổ chức tín dụng cung ứng sản phẩm mới, tạo thêm cạnh tranh, điều kiện cho vay nhiều hơn, đồng thời cũng tạo thêm điều kiện buộc các ngân hàng thương mại phải tính đến câu chuyện giữ khách hàng và hạ lãi suất.
Thứ tư là tái cơ cấu lại các khoản nợ, khoản lãi đến hạn nếu còn khó khăn. Cụ thể, với Thông tư 42 ngay từ đầu năm, đến nay có hơn 120.000 tỷ đồng đã được thực hiện.
Thứ năm là gói tín dụng chuyên đề của Chính phủ cũng như của ngân hàng như gói 40.000 tỷ đồng của ngân sách để hỗ trợ 2% lãi suất, gói 120,000 tỷ đồng để hỗ trợ nhà ở xã hội, gói 15.000 tỷ đồng cho kinh doanh thủy sản cũng như xuất khẩu gỗ (hiện nay đã cho vay được gần 6,000 tỷ).
“Sau khi dùng hết gói 15.000 tỷ đồng, chúng tôi lại chỉ đạo các ngân hàng thương mại sẵn sàng cung ứng để giải quyết những khó khăn trước mắt cho 2 lĩnh vực này”, Phó Thống đốc cho biết.
Thứ sáu là cải cách thủ tục hành chính, hạ phí để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; tổ chức hội nghị đối thoại với doanh nghiệp, các thành phần kinh tế để tháo gỡ vướng mắc ngay tại cơ sở; phối hợp với chính quyền địa phương, ngành nghề, hiệp hội về cơ chế chính sách…
“Hội nghị kết nối đối thoại với doanh nghiệp cũng là chỉ đạo của Chính phủ, chúng tôi tổ chức hội nghị hằng năm và hiện nay đang chỉ đạo tất cả các tỉnh, thành phố phải đối thoại để xem có khó khăn gì, vướng gì để xử lý ngay tại cơ sở”, ông Tú nói.
Các giải pháp tiếp theo là truyền thông; rồi phối hợp với chính quyền địa phương, các hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp… để cùng chính quyền địa phương xác định tại địa phương mình có những cơ chế, chính sách gì còn vướng mắc để cùng tháo gỡ. Ngoài ra cần tiếp tục tăng cường các chính sách xã hội và chính sách tiêu dùng, tín dụng tiêu dùng… nhằm thúc đẩy được nhu cầu tiêu dùng, từ đó sẽ tăng được tỉ lệ tín dụng.
Giải pháp cuối cùng là hỗ trợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Các ngân hàng tiếp tục phát hành trái phiếu nếu đủ điều kiện đảm bảo an toàn; đồng thời tham gia với tư cách là nhà đầu tư vào các trái phiếu của doanh nghiệp. Hiện nay chúng tôi đang duy trì 4 tổ chức tín dụng với số trái phiếu trên 231,000 tỷ đồng.
Tổng Hợp
(ĐTCK)