32 thủ tục hành chính về đất đai thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, 14 thủ tục thuộc thẩm quyền cấp xã, có chính thức được thực hiện từ ngày 1/7.
Từ ngày 1/7/2025, cả nước sẽ chính thức xóa bỏ đơn vị hành chính cấp huyện, thực hiện sáp nhập cấp xã.
Việc sáp nhập hoặc xóa bỏ đơn vị hành chính cấp huyện theo các nghị quyết mới của Quốc hội không làm thay đổi bản chất các thủ tục hành chính về đất đai, mà chủ yếu điều chỉnh về thẩm quyền giải quyết và thời gian xử lý hồ sơ. Người dân vẫn có thể thực hiện các thủ tục như trước tại các cơ quan thay thế như Văn phòng đăng ký đất đai, chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai, UBND cấp xã hoặc các đơn vị chức năng được phân công.
Để thực hiện chính quyền 2 cấp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã công bố 48 thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Trong đó, có 2 thủ tục hành chính cấp Trung ương; 32 thủ tục cấp tỉnh; 14 thủ tục cấp xã.
Cấp tỉnh thực hiện các thủ tục đất đai có tính chất phức tạp và quy mô lớn
32 thủ tục được phân cấp cho cấp tỉnh, chủ yếu là những thủ tục phức tạp, liên quan đến quyền sử dụng đất của tổ chức, dự án đầu tư hoặc có yếu tố pháp lý đặc thù.
Trong đó, một loạt thủ tục liên quan đến đăng ký biến động đất đai được thực hiện tại cấp tỉnh như: cá nhân sử dụng đất thành lập doanh nghiệp tư nhân; chuyển nhượng, thừa kế, góp vốn, cho thuê hoặc xử lý tài sản gắn liền với đất trong các giao dịch dân sự, thương mại; thay đổi thông tin người sử dụng đất; chuyển mục đích sử dụng đất không cần xin phép; xử lý kết quả các bản án, quyết định thi hành án hoặc tranh chấp về đất đai.
Trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN), cấp tỉnh thực hiện nhiều trường hợp đặc biệt như: Cấp GCN cho thửa đất có diện tích tăng thêm do điều chỉnh ranh giới; cấp đổi, cấp lại GCN bị mất; thu hồi GCN cấp sai; cấp GCN cho người nhận chuyển nhượng chưa hoàn tất thủ tục trước ngày 1/8/2024; hoặc cấp GCN cho các trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích trước năm 2014.
Bên cạnh đó, cấp tỉnh còn chịu trách nhiệm với các thủ tục về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, đặc biệt trong các dự án không qua đấu giá hoặc có quy mô đầu tư lớn. Thẩm quyền điều chỉnh các quyết định liên quan đến sai sót về ranh giới, diện tích, hoặc giao khu vực biển để lấn biển cũng thuộc cấp tỉnh.
Ngoài ra, các chức năng tách/hợp thửa, đăng ký đất đai lần đầu, giải quyết tranh chấp, cung cấp dữ liệu đất đai, xóa ghi nợ tiền sử dụng đất và đăng ký tài sản gắn liền với đất trong dự án bất động sản… cũng được thực hiện tại cấp tỉnh nhằm đảm bảo tính thống nhất và chính xác cao trong quản lý.
Cấp xã xử lý 14 thủ tục gần dân
Cùng với việc phân quyền cho cấp tỉnh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng phân cấp 14 thủ tục hành chính đất đai cho cấp xã, nhằm rút ngắn thời gian xử lý các công việc thường xuyên, gần gũi với người dân.
Trong đó, có 5 thủ tục liên quan đến đăng ký, cấp giấy chứng nhận, bao gồm: Xác định lại diện tích đất ở đã được cấp GCN trước ngày 1/7/2004; đính chính GCN có sai sót; thu hồi và cấp lại GCN cấp sai; đăng ký, cấp GCN lần đầu cho tổ chức đang sử dụng đất; cấp GCN cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.
Về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp xã thực hiện 5 thủ tục gồm: giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá; chuyển hình thức giao/thuê đất; điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất khi có thay đổi về cơ sở pháp lý hoặc ranh giới, diện tích; và giao đất ở không qua đấu giá cho một số nhóm đối tượng ưu tiên như cán bộ công chức, giáo viên, y tế vùng khó khăn, người thường trú tại xã chưa có đất ở.
4 thủ tục còn lại thể hiện rõ vai trò gần dân, như: tặng cho quyền sử dụng đất cho Nhà nước hoặc cộng đồng; sử dụng đất kết hợp đa mục đích; giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của chủ tịch UBND cấp xã và tổ chức hòa giải tranh chấp đất đai tại cơ sở.