Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu mới nhất, Ngân hàng Thế giới (WB) nhận định tăng trưởng toàn cầu đang chậm lại đáng kể do lạm phát tăng cao, lãi suất tăng, đầu tư giảm và gián đoạn do xung đột Nga – Ukraine.
Nền kinh tế toàn cầu được dự báo tăng trưởng 1,7% vào năm 2023 và 2,7% trong năm 2024. WB đã cắt giảm dự báo tăng trưởng của Mỹ từ 2,4% xuống 0,5% trong năm 2023; Trung Quốc từ 5,2% xuống 4,3%; Nhật Bản từ 1,3% xuống 1%; châu Âu và Trung Á từ 1,5% xuống 0,1%.
“Tăng trưởng toàn cầu chậm lại tới mức nền kinh tế gần như rơi vào suy thoái”, WB cảnh báo. Tổ chức này cho biết nguyên nhân nằm ở các chính sách thắt chặt tiền tệ trên thế giới “nhanh chóng và đồng bộ hơn dự kiến”.
Theo dự báo của WB, nền kinh tế thế giới sẽ ghi nhận tốc độ tăng trưởng yếu thứ 3 trong gần 30 năm, chỉ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và đợt suy thoái vì đại dịch.
Do điều kiện kinh tế mong manh, bất kỳ diễn biến bất lợi mới nào – chẳng hạn như lạm phát cao hơn dự kiến, lãi suất tăng đột ngột để kiềm chế lạm phát, sự bùng phát trở lại của đại dịch Covid-19 hoặc căng thẳng địa chính trị leo thang – có thể đẩy nền kinh tế toàn cầu vào suy thoái.
Đây sẽ là lần đầu tiên sau hơn 80 năm xảy ra 2 cuộc suy thoái toàn cầu trong cùng một thập kỷ.
“Việc thắt chặt chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương trên thế giới có thể là cần thiết để kìm hãm lạm phát, nhưng chúng góp phần khiến những điều kiện tài chính toàn cầu xấu đi. Điều này đang gây ra lực cản lớn với các hoạt động kinh tế”, WB cảnh báo.
“Mỹ, khu vực đồng euro và Trung Quốc đều đang trải qua thời kỳ suy yếu rõ rệt. Các tác động lan tỏa đang khiến những thách thức đối với các nền kinh tế đang phát triển và thị trường mới nổi ngày càng trầm trọng”, WB nói thêm.
Trong 2 năm tới, tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người tại các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển được dự đoán ở mức trung bình 2,8% – thấp hơn một điểm phần trăm so với bình quân trong giai đoạn 2010-2019.
“Các nỗ lực phát triển đang đối mặt với khủng hoảng gia tăng khi triển vọng tăng trưởng toàn cầu xấu đi”, ông David Malpass – Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới – cho biết.
“Các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển đang phải đối mặt với giai đoạn tăng trưởng chậm kéo dài nhiều năm do gánh nặng nợ nần chồng chất và đầu tư kém hiệu quả. Bởi lượng vốn toàn cầu sẽ chủ yếu đổ về những nền kinh tế phát triển khi các nước này có mức nợ chính phủ cực kỳ cao và lãi suất tăng mạnh”, ông nói thêm.
Tăng trưởng ở các nền kinh tế phát triển được dự đoán sẽ chậm lại, từ 2,5% vào năm 2022 xuống còn 0,5% trong năm 2023. 2 thập kỷ qua, sự suy giảm mạnh cỡ này thường báo trước một cuộc suy thoái toàn cầu.
Nếu loại trừ Trung Quốc, tăng trưởng ở các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển dự kiến giảm từ 3,8% năm 2022 xuống 2,7% vào năm 2023, phản ánh nhu cầu trên thị trường nước ngoài giảm đáng kể cộng với lạm phát cao, đồng tiền mất giá, điều kiện tài chính thắt chặt hơn và các khó khăn khác ở trong nước.
Đến cuối năm 2024, mức GDP ở các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển sẽ thấp hơn khoảng 6% so với mức dự kiến trước đại dịch.
Báo cáo đề xuất một loạt phương án cho các nhà hoạch định chính sách nhằm thúc đẩy tăng trưởng đầu tư.
Trong 2 năm tới, tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người ở các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển được dự đoán ở mức trung bình 2,8%, thấp hơn một điểm phần trăm so với mức bình quân trong giai đoạn 2010-2019. Tại khu vực châu Phi hạ Sahara – nơi khoảng 60% số người nghèo cùng cực trên thế giới đang sinh sống – tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người trong giai đoạn 2023-2024 dự kiến chỉ ở mức 1,2%, đây là mức tăng có thể khiến tỷ lệ nghèo tăng chứ không giảm.
“Các nỗ lực phát triển đang đối mặt với khủng hoảng gia tăng khi triển vọng tăng trưởng toàn cầu xấu đi”, Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới, ông Malpass cho biết.
Ông cũng cho rằng: “Các thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển đang phải đối mặt với giai đoạn tăng trưởng chậm kéo dài nhiều năm, do gánh nặng nợ nần chồng chất và đầu tư kém hiệu quả vì lượng vốn toàn cầu sẽ chủ yếu đổ về các nền kinh tế phát triển khi các nước này đang đối mặt với mức nợ chính phủ cực kỳ cao và lãi suất tăng mạnh. Yếu kém trong tăng trưởng và môi trường đầu tư kinh doanh sẽ làm trầm trọng thêm những thay đổi ngược vốn đã có tác động tiêu cực trong giáo dục, y tế, nghèo đói và cơ sở hạ tầng, cũng như nhu cầu ngày càng tăng do biến đổi khí hậu.”
Tổng Hợp
(Dân Việt, Tạp Chí Kinh Tế Dự Báo)