Dù doanh thu vẫn tăng trưởng tốt, nhưng lợi nhuận 9 tháng đầu năm 2022 của nhiều doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ lại giảm so với cùng kỳ năm 2021.
Lợi nhuận từ hoạt động tài chính có thể tác động mạnh lên lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp bảo hiểm là bởi các doanh nghiệp này luôn sở hữu một lượng lớn tiền mặt. Các quyết định điều chỉnh lãi suất điều hành từ ngân hàng trung ương sẽ tác động trực tiếp lên khả năng sinh lời trên tổng tài sản của doanh nghiệp bảo hiểm. Với lợi thế về lượng tiền mặt ròng, ngành bảo hiểm sẽ trực tiếp hưởng lợi khi mặt bằng lãi suất huy động tăng.
Trong một báo cáo mới đây, FiinGroup đánh giá động thái tăng lãi suất sẽ có ảnh hưởng tích cực nhất định đối với doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ. Cụ thể: Với việc dùng lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm để xác định tỷ lệ chiết khấu, các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ (bao gồm Bảo Việt, mã chứng khoán BVH) có cơ hội cải thiện biên lợi nhuận do giá trị trích lập dự phòng toán học giảm đi nhờ lợi suất trái phiếu chính phủ tăng khi lãi suất điều hành tăng.
Theo Agriseco, hiện nay, trên sàn chứng khoán có duy nhất doanh nghiệp bảo hiểm có mảng hoạt động nhân thọ là Bảo Việt (mã chứng khoán BVH, với thành viên là Bảo Việt Nhân thọ). Mặt bằng lãi suất đi lên giúp cải thiện hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp này.
Bên cạnh đó, lãi suất kỹ thuật (lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn từ 10 năm trở lên) tăng sẽ làm giảm giá trị trích lập dự phòng toán học trên các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, qua đó giúp cải thiện lợi nhuận cho doanh nghiệp. Với lợi thế là doanh nghiệp niêm yết duy nhất cung cấp sản phẩm bảo hiểm nhân thọ trong nhóm bảo hiểm, yếu tố này sẽ gia tăng mức độ hưởng lợi của Bảo Việt so với các doanh nghiệp trong ngành.
Theo báo cáo tài chính năm 2021 của Bảo Việt, lãi suất chiết khấu tăng 0,25% làm giảm tới 1 nghìn tỷ đồng trách nhiệm phải trích lập dự phòng toán học của doanh nghiệp, qua đó làm tăng 800 tỷ đồng lợi nhuận và vốn chủ sở hữu.
Theo các chuyên gia trong ngành tài chính, phần lớn lợi nhuận của các công ty bảo hiểm phi nhân thọ đến từ hoạt động đầu tư. Danh mục tập trung vào tiền gửi và trái phiếu, chiếm khoảng 90%, còn lại là cổ phiếu, bất động sản… Tình trạng nhiều tài sản đầu tư (chứng khoán, bất động sản) suy giảm giá trị trong 9 tháng đầu năm 2022 đã ảnh hưởng tới lợi nhuận của các doanh nghiệp bảo hiểm. Tính đến hết tháng 11, tình trạng này, theo ghi nhận sơ bộ, còn tệ hơn cuối tháng 9.
Ngoài ra, có hai nguyên nhân cơ bản khác khiến lợi nhuận trong 9 tháng đầu năm 2022 của hầu hết doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ như PTI, Bảo Việt, PVI, PJICO… đều giảm so so với cùng kỳ. Thứ nhất, tỷ lệ bồi thường đã tăng trở lại sau giai đoạn giãn cách xã hội vì dịch Covid-19 trong năm 2021. Thứ hai, khi doanh thu tăng thì việc trích dự phòng bồi thường cũng tăng.
Trong những năm tới, nếu tỷ lệ tổn thất thấp thì các khoản dự phòng hiện nay sẽ được hoàn nhập, đóng góp vào lợi nhuận của các công ty bảo hiểm.
Đáng chú ý, mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng tăng, đây là tín hiệu tích cực đối với lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ.
Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường tính đến hết tháng 9/2022 ước đạt 177.303 tỷ đồng, tăng 16,9% so với cùng kỳ năm 2021. Trong đó, doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ ước đạt 49.792 tỷ đồng, tăng 19,1%; doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ ước đạt 127.511 tỷ đồng, tăng 16,2%.
Dự báo, quý cuối năm 2022, doanh thu phí bảo hiểm vẫn tăng trưởng, nhưng các doanh nghiệp nhìn nhận, tình hình lợi nhuận không dễ được cải thiện.
Nếu xu hướng lãi suất giữ nguyên như hiện nay thì sự ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả kinh doanh của nhóm bảo hiểm phi nhân thọ sẽ được thể hiện rõ rệt vào năm 2023. Với năm 2022, lợi nhuận toàn ngành vẫn có khả năng tăng trưởng, nhưng mức tăng dự kiến không nhiều như các năm trước.
Trong khi đó, có ý kiến cho rằng, xu hướng tăng của lãi suất không hoàn toàn thúc đẩy tăng trưởng lợi nhuận các doanh nghiệp bảo hiểm, thậm chí có thể ảnh hưởng tiêu cực. Bởi lẽ, kết quả kinh doanh của khối doanh nghiệp này chia thành 2 cấu phần, một là hoạt động kinh doanh trực tiếp, bao gồm hoạt động ký kết hợp đồng bảo hiểm, thu phí bảo hiểm…; hai là hoạt động đầu tư tài chính.
Kết quả kinh doanh quý 3/2022 của 11 doanh nghiệp bảo hiểm đang niêm yết trên sàn chứng khoán cho thấy, chỉ có 3 công ty tăng trưởng lợi nhuận là MIG (Tổng CTCP Bảo hiểm Quân Đội (MIG), Tổng CTCP Bảo Minh (BMI) và Tổng CTCP Bảo hiểm Bảo Long (BLI)
6/11 doanh nghiệp bảo hiểm niêm yết có lợi nhuận trước thuế giảm mạnh và 2 doanh nghiệp lỗ trong quý 3.
Mặc dù trong quý 3/2022, doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm của 11 doanh đang niêm yết đạt 16.384 tỷ đồng, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước nhưng không theo kịp mức tăng 17% của chi phí kinh doanh bảo hiểm (chi phí bồi thường và chi phí khác).
Ngoài lý do trên, lợi nhuận đầu tư tài chính giảm sâu cũng khiến bức tranh tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm trở nên ảm đạm.
Với mức lỗ trước thuế hơn 202 tỷ đồng, Tổng CTCP Bảo hiểm Bưu điện (PTI) là doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ lỗ nặng nhất trong quý 3. Nguyên nhân chính là hoạt động kinh doanh bảo hiểm lỗ gộp 169 tỷ đồng cùng lợi nhuận đầu tư tài chính đi lùi 8%, về còn hơn 32 tỷ đồng.
Tổng CTCP Bảo hiểm Hàng không (AIC) lỗ trước thuế hơn 32 tỷ đồng trong quý 3. AIC cho biết trong quý 3 năm nay, tỷ lệ bồi thường của nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới tăng mạnh do cùng kỳ năm trước áp dụng lệnh giãn cách phòng chống dịch COVID-19 nên hoạt động đi lại và dịch vụ vận chuyển bị hạn chế giúp tỷ lệ bồi thường thấp hơn so với năm 2022.
Ngoài ra, thị trường chứng khoán quý 3/2022 không thuận lợi so với cùng kỳ năm trước nên phần trích lập dự phòng tổn thất đầu tư chứng khoán tăng, khiến lợi nhuận từ hoạt động tài chính giảm sâu.
Các doanh nghiệp có lợi nhuận giảm 2 con số phải kể đến BVH, VNR, ABI, BIC, PRE và PGI. Hầu hết các doanh nghiệp đều giải trình lý do lợi nhuận đi lùi là thị trường tài chính – bảo hiểm nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng trong 9 tháng đầu năm 2022 có sự biến động mạnh so với cùng kỳ 2021.
Đây là quý thứ 2 liên tiếp trong năm 2022 lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết bị bào mòn do thị trường chứng khoán lao dốc.
Tổng Hợp
(Tin Nhanh Chứng Khoán, VnE)