Sau sắp xếp các đơn vị hành chính, vấn đề quy hoạch trở thành mối quan tâm của nhiều địa phương. Các địa phương có sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh sẽ tồn tại 2 hoặc 3 quy hoạch, trong khi với địa phương không sáp nhập cũng có những nội dung không còn phù hợp về phạm vi địa lý, tên địa danh hoặc các định hướng phát triển, tổ chức không gian phát triển.
Điều chỉnh quy hoạch là nhu cầu cấp bách
Sáng 12/6, với 461/465 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày Quốc hội thông qua. Theo nghị quyết, cả nước được sắp xếp thành 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố. Trong đó, 11 tỉnh, thành phố không thực hiện sắp xếp gồm: Cao Bằng, Điện Biên, Hà Tĩnh, Lai Châu, Lạng Sơn, Nghệ An, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Sơn La và TP. Hà Nội, TP. Huế.
Trước thời điểm được Quốc hội thông qua, vấn đề điều chỉnh quy hoạch được cử tri hết sức quan tâm bởi các địa phương có sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh sẽ tồn tại 2 hoặc 3 quy hoạch, trong khi địa phương không sáp nhập cũng có những nội dung không còn phù hợp về phạm vi địa lý, tên địa danh hoặc các định hướng phát triển, tổ chức không gian phát triển.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Trúc Sơn (đoàn Bến Tre cũ, nay là Vĩnh Long) cho biết trong bối cảnh tỉnh thành vừa sáp nhập, nhu cầu điều chỉnh quy hoạch là cần thiết và khẩn trương. Đặc biệt khi Luật Quy hoạch chưa được sửa đổi, các tỉnh thành địa phương sau sáp nhập phát sinh lớn nhất là điều chỉnh các chương trình, dự án.
Theo ông Sơn, với các tỉnh, thành phố vừa sáp nhập, nhu cầu cấp bách nhất là điều chỉnh các chương trình, dự án, bởi từng tỉnh quy hoạch thì có thể phù hợp, nhưng khi sáp nhập vài tỉnh làm 1 tỉnh mới thì nhu cầu và sắp xếp ưu tiên sẽ khác.
Trong bối cảnh chưa sửa Luật Quy hoạch, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn đề xuất cho phép địa phương, đặc biệt là các tỉnh, thành phố sau sắp xếp được điều chỉnh kế hoạch thực hiện quy hoạch, bởi nhiều tỉnh, thành sau hợp nhất gặp vướng mắc ở các dự án, đặc biệt là dự án giao thông kết nối. Ngoài ra, những dự án xây dựng, sửa chữa trụ sở, hay xây dựng cơ sở phục vụ chính quyền hai cấp, nếu không có trong quy hoạch thì đương nhiên không được làm.
Cũng nói về vấn đề này, đại biểu Ngô Đông Hải, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết rằng việc điều chỉnh quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030 đã được cấp có thẩm quyền quyết định hoặc phê duyệt từ trước cũng phải tiến hành điều chỉnh khi có nghị quyết mới của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính.
Theo ông Hải, quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch cấp vùng, đặc biệt là quy hoạch cấp tỉnh đều phải điều chỉnh. Bởi lẽ, trước đây quy hoạch chia thành 6 vùng, giờ sắp xếp cấp tỉnh, thay đổi nhiều về địa giới hành chính và cấp chính quyền thì nay quy hoạch theo 6 vùng cũng phải tính toán lại. Tương tự là quy hoạch cấp tỉnh, ngay với tỉnh không sáp nhập đã có nhiều thay đổi, còn với tỉnh sáp nhập thì quy hoạch được duyệt trước đây mặc nhiên không còn hiệu lực.
Cụ thể vào từng địa phương, mới đây nhất, tỉnh Lâm Đồng có phản ánh rằng đối với quy hoạch tỉnh, hiện nay, Luật Quy hoạch sửa đổi, bổ sung đang được lấy ý kiến, trong đó có các nội dung về việc điều chỉnh quy hoạch các tỉnh sau sáp nhập. Do đó, địa phương này đề nghị Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành sớm ban hành Luật Quy hoạch sửa đổi và nghị định, thông tư hướng dẫn để các tỉnh có thời gian nghiên cứu kỹ về quy trình, thủ tục, cũng như thẩm quyền để triển lập quy hoạch tỉnh sau sáp nhập.
Tỉnh Lâm Đồng cũng kiến nghị trung ương, trong thời gian điều chỉnh quy hoạch tỉnh Lâm Đồng chưa được phê duyệt, thì cho phép tiếp tục thực hiện theo quy hoạch các tỉnh trước khi sáp nhập để triển khai kịp thời các nhiệm vụ, đảm bảo không làm gián đoạn việc thẩm định các dự án phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Giao quyền điều chỉnh quy hoạch cho UBND tỉnh sau sáp nhập
Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV diễn ra hồi tháng 6, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã lưu ý rất kỹ về vấn đề quy hoạch. Theo đó, vướng mắc hiện nay là sự phù hợp giữa các quy hoạch với nhau và sự phù hợp của dự án đầu tư với quy hoạch. Cùng với đó là việc rà soát các quy định của luật liên quan; làm rõ tích hợp quy hoạch để không xảy ra mâu thuẫn, chồng chéo… Ví dụ Đà Nẵng sáp nhập với Quảng Nam thì tích hợp quy hoạch giữa Quảng Nam – Đà Nẵng như thế nào để triển khai quy hoạch, triển khai các dự án.
Về phân cấp thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch, Chủ tịch Quốc hội thống nhất quan điểm là giao quyền cho UBND cấp tỉnh trong điều chỉnh quy hoạch, song lưu ý phải có giám sát, kiểm tra, chứ không phải cấp tỉnh muốn làm gì thì làm mà trung ương không biết. Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý nghị định, thông tư hướng dẫn phải rõ ràng, tránh luật sửa xong nhưng xuống triển khai ở địa phương lại ách tắc.
Trao đổi về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho hay Chính phủ đã có giải pháp triển khai công tác quy hoạch gắn với sắp xếp đơn vị hành chính. Theo đó, ba giải pháp được đưa ra là quy định hiệu lực quy hoạch 2021-2030 cấp quốc gia, cấp tỉnh, cấp vùng… sẽ được tiếp tục thực hiện đến khi có quy hoạch mới.
Địa phương có sáp nhập đơn vị hành chính, khi thực hiện các quy hoạch, dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư sẽ tiếp tục được sử dụng tên địa danh, vị trí cả trước và sau sáp nhập. Các bộ ngành, địa phương cũng được sử dụng chi thường xuyên vốn đầu tư công và nguồn khác để lập và điều chỉnh quy hoạch… thay vì trước đây chỉ sử dụng nguồn đầu tư công.
Ngày 18/7 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.1/2025/NQ-CP quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Theo đó, khi sáp nhập các đơn vị hành chính, các quy hoạch phân khu cũ của từng đơn vị hành chính trước kia có thể không còn phù hợp. Việc lập mới, điều chỉnh, hợp nhất các quy hoạch này có thể dẫn đến sự chồng chéo, khó khăn về pháp lý và thực tiễn triển khai. Chính vì vậy, Nghị quyết 66.1 quy định về việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, nhằm góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Nghị quyết nêu rõ, quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị có thể được lập mới, điều chỉnh đồng thời với quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung đô thị và được phê duyệt trước khi phê duyệt quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị. Sau khi phê duyệt, quy hoạch phân khu được cập nhật, tích hợp trong quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Nội dung quy hoạch phân khu đối với khu vực dự kiến hình thành đô thị thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn và bảo đảm các yêu cầu.
Theo đó, ranh giới, quy mô diện tích lập quy hoạch phân khu tại quyết định phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch trên cơ sở rà soát, xác định tính chất, chức năng, vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của khu vực dự kiến lập quy hoạch; tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn về quy hoạch đô thị và nông thôn, quy định của pháp luật có liên quan.