Covid-19 đang tàn phá sức chống chịu của doanh nghiệp, nhiều doanh nghiệp các ngành hàng như vận tải, du lịch, khách sạn… đã đưa ra đề xuất ngân hàng khoanh nợ, giãn nợ, cho vay lãi suất 2-3%/năm. Thế nhưng, vừa qua, không chỉ các doanh nghiệp thua lỗ nặng nề do Covid-19, mà ngay cả doanh nghiệp có lãi cũng đòi ngân hàng giảm lãi suất.
Ghi nhận các ngân hàng đã tích cực giảm lãi suất trong thời gian qua, tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng, các ngân hàng có thể cân nhắc giảm thêm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là các DNNVV. Trong đề xuất gói tín dụng ưu đãi lãi suất cho DNNVV, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, TS. Cấn Văn Lực cũng cho rằng các ngân hàng đã và đang giảm khoảng 1%/năm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp. Ngoài ra, Chính phủ cân nhắc có thêm gói hỗ trợ lãi suất cho DNNVV, có trọng tâm, trọng điểm; phần cấp bù lãi suất lấy từ ngân sách nhà nước.
Phần lớn các khó khăn của các doanh nghiệp là không tiêu thụ được sản phẩm đầu ra do bị ách tắc tại khâu lưu thông, vận chuyển; thiếu nguyên vật liệu đầu vào; giá nguyên liệu đầu vào tăng cao; không tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng; phát sinh các chi phí thực hiện chống dịch… Thực trạng này của TP. Hà Nội cũng đang diễn ra ở nhiều địa phương khác, đặc biệt ở các tỉnh, thành phía Nam.
Các chuyên gia cho rằng, con số doanh nghiệp hoạt động cầm chừng hoặc tạm ngừng hoạt động sẽ tiếp tục gia tăng hơn nữa trong thời gian tới khi nhiều địa phương đang thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 của Chính phủ. Trước những khó khăn của các doanh nghiệp, từ giữa tháng 7 vừa qua, 16 ngân hàng thành viên của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã đồng loạt giảm lãi suất cho vay theo lời kêu gọi của NHNN để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân ứng phó với đại dịch COVID-19. Số tiền giảm lãi suất cho vay trong đợt này vào khoảng 20.300 tỷ đồng. Tuy nhiên, con số chi phí hỗ trợ thực tế tuỳ thuộc quy mô mỗi ngân hàng và từng đối tượng khách hàng.
Cập nhật kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết quý II/2021 do FiinGroup thực hiện cho thấy, nhiều ngành hàng đang kinh doanh có lãi. Cụ thể, lãi sau thuế quý II/2021 của khối ngân hàng niêm yết tăng 41%; của khối doanh nghiệp bất động sản, xây dựng và vật liệu tăng gần 76%; của doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng tăng 27,3%. Lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp ngành may mặc tăng 141%, của doanh nghiệp thủy sản tăng gần 26%, của doanh nghiệp chăn nuôi tăng tới 1.549%, của doanh nghiệp viễn thông tăng 310%, của doanh nghiệp công nghệ thông tin tăng 18,3%…
Mặc dù doanh nghiệp bất động sản đạt tốc độ tăng trưởng lợi nhuận rất cao, song mới đây, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM vẫn đề xuất ngân hàng giảm 2% lãi suất cho vay với doanh nghiệp bất động sản và người mua nhà. Một trường hợp cũng gây xôn xao tuần qua là một doanh nghiệp thủy sản “dỗi” ngân hàng vì giảm lãi suất cho vay quá ít. Theo tìm hiểu, doanh nghiệp này vẫn tăng trưởng lợi nhuận 15% trong nửa đầu năm. Nói một cách công bằng, hơn một năm qua, tốc độ giảm lãi suất cho vay của các ngân hàng chậm hơn lãi suất huy động. Bên cạnh đó, việc giảm lãi suất với các doanh nghiệp gặp khó khăn do Covid-19 của các ngân hàng còn khá chậm. Thế nhưng, đòi hỏi ngân hàng giảm đồng loạt lãi suất cho vay trong bối cảnh lãi suất huy động không giảm thêm là khó khả thi.
Trong bối cảnh hiện nay, dù ngân hàng lãi khá lớn, song trước mắt, chỉ doanh nghiệp trong nhóm ngành bị ảnh hưởng nặng nề bởi Covid-19 mới có thể trông chờ được ngân hàng giảm lãi suất. Điều mà cơ quan quản lý có thể giúp doanh nghiệp là giám sát để việc giảm lãi suất này không chỉ diễn ra “cho có”. Những ngân hàng thương mại đã cam kết giảm lãi suất với Ngân hàng Nhà nước là phải giảm thực chất. Đồng thời, cần giám sát để các doanh nghiệp khó khăn thực sự được tiếp cận chính sách giảm lãi suất, cơ cấu nợ, chứ không chỉ doanh nghiệp “sân sau” của ngân hàng mới được hưởng chính sách này. Còn trên mặt bằng chung, trong bối cảnh lãi suất huy động vẫn ở mức 3,5-6%/năm như hiện nay, đề xuất của doanh nghiệp về việc cho vay với lãi suất 2-3%/năm hoặc giảm lãi suất 2% áp dụng với tất cả doanh nghiệp là không khả thi.
Nhật Hạ