Vấn đề sở hữu chung cư có thời hạn, đây là một quy định đã được áp dụng từ lâu tại nhiều nước trên thế giới, nhằm đảm bảo sự an toàn cho cuộc sống của người dân.
Hiện nay, quy định của pháp luật về nhà ở, đất đai đều công nhận quyền sở hữu hợp pháp về nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất mang tính chất ổn định, lâu dài, trong đó có quyền sở hữu nhà chung cư. Ngoài ra, trường hợp sở hữu nhà ở, sử dụng đất ở có thời hạn chỉ áp dụng đối với cá nhân nước ngoài, nhà ở xây dựng trên đất được nhà nước giao đất, cho thuê đất có thời hạn và một số trường hợp khác theo quy định.
Về vấn đề sở hữu chung cư có thời hạn, đây là một quy định đã được áp dụng từ lâu tại nhiều nước trên thế giới, nhằm đảm bảo sự an toàn cho cuộc sống của người dân. Ví dụ như ở đất nước tỷ dân như Trung Quốc, một số thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải quy định các căn hộ chung cư được bán dưới hình thức có thời hạn từ 50 đến 70 năm, khi hết thời hạn thì Nhà nước thu hồi và không phải thực hiện bồi thường.
Trong khi đó, tại Hàn Quốc thì tái phát triển nhà chung cư hoặc công trình khác theo quy hoạch khi hết niên hạn sử dụng công trình. Tuy nhiên, Hàn Quốc cũng quy định sau khi công trình nhà chung cư được xây dựng trên 20 năm nếu có phát hiện vấn đề về an toàn thì đều có thể được xây dựng lại. Tiêu chí đánh giá an toàn dựa trên 4 yếu tố: Môi trường dân cư, mức lão hóa công trình và các thiết bị bên trong, an toàn kết cấu và phân tích chi phí.
Trong khu vực Đông Nam Á, Thái Lan quy định 2 hình thức cho người dân lựa chọn: Sở hữu vĩnh viễn hoặc sở hữu có thời hạn tối đa 30 năm và giá mua nhà có thời hạn chỉ bằng 30% đến 70% nhà có sở hữu vĩnh viễn. Nhìn sang Singapore cũng quy định cả 2 hình thức sở hữu nhà ở trong đó nếu sở hữu có thời hạn thì tối đa là 99 năm.
Ở các quốc gia phương Tây, ví dụ như Mỹ cũng bán có thời hạn với mọi loại hình nhà ở bao gồm chung cư. Theo thống kê mới nhất, có tới 85% bất động sản Mỹ được bán dưới hình thức có thời hạn. Thời gian sử dụng tối đa có thể là 99 năm.
Tại Việt Nam, thời gian qua, một số doanh nghiệp tiến hành xây dựng các chung cư sở hữu có thời hạn, với giá bán rất hợp lý. Như ở TPHCM, nhiều mô hình nhà ở thời hạn ngắn được đưa vào triển khai: Công ty cổ phần Quốc tế C&T đang rao bán hơn 300 căn hộ tại quận Tân Bình, diện tích từ 30 đến 65m2, thời hạn sở hữu 12 năm, giá khởi điểm 347 triệu đồng; Công ty Lê Thành ở quận Bình Tân cũng đã hoàn thành dự án Lê Thành Twin Tower, cung cấp hơn 3.000 căn hộ diện tích từ 30 đến 45m2, giá khởi điểm 240 triệu đồng cho sở hữu 15 năm và 350 triệu đồng cho kế hoạch sở hữu 49 năm.
Tiếp thu những quy định và kinh nghiệm xây dựng luật từ các nước phát triển, đồng thời căn cứ vào thực tế hiện nay, khi những tòa chung cư là nơi tập trung dân cư đông đúc, việc sử dụng trong thời gian dài sẽ làm giảm chất lượng của công trình, không bảo đảm an toàn cho người dân, đề xuất quy định về thời hạn sở hữu nhà chung cư là một phương án tiến bộ. Tuy nhiên, tại thời điểm này liệu quy định trên có phù hợp và hiệu quả hay không là một vấn đề cần được cân nhắc, xem xét kỹ lưỡng.
Về thời hạn sử dụng công trình, theo quy định pháp luật về xây dựng hiện hành, công trình có thời hạn sử dụng nhất định được xác định theo hồ sơ thiết kế hoặc theo thời hạn sử dụng thực tế.
Với cách hiểu, tiêu chí phân cấp công trình xây dựng theo quy mô, kết cấu được quy định rất rõ, như: Nhà chung cư cao trên 50 tầng (công trình cấp đặc biệt) và nhà chung cư từ 25 đến 50 tầng (công trình cấp I) sẽ có niên hạn sử dụng trên 100 năm. Đối với nhà chung cư có từ 8 đến 24 tầng (công trình cấp II) thì niên hạn sử dụng 50-100 năm; nhà chung cư có từ 2 đến 7 tầng (công trình cấp III) chỉ có niên hạn sử dụng từ 20 đến dưới 50 năm…
Có thể thấy, thời hạn sở hữu nhà chung cư phụ thuộc vào quy định phân cấp công trình xây dựng, trong trường hợp hết hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế thì Nhà nước thực hiện kiểm định, đánh giá chất lượng công trình để có thể cho phép tiếp tục sử dụng hoặc phá dỡ để xây dựng lại. Như vậy, thời hạn sở hữu nhà chung cư có thể là 50 năm, 70 năm hoặc có thể lên đến 80 năm, 90 năm, 100 năm… tùy thuộc vào chất lượng của công trình.
Nếu đề xuất này được thông qua và đi vào thực hiện, việc người dân được cấp sổ hồng đồng nghĩa với việc xác nhận quyền sở hữu và sử dụng tài sản trên đất có thời hạn; đồng thời quyền định đoạt, sở hữu, sử dụng tài sản cũng phụ thuộc vào niên hạn công trình.
Để đánh giá chính sách mới về mặt thực tiễn, có thể nhìn theo hai hướng để thấy cả mặt tích cực và các khó khăn.
Về mặt tích cực, quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư là phù hợp với thực tế, thể hiện rõ nhất ở việc đảm bảo an toàn cho người dân thông qua kiểm soát chất lượng công trình. Đồng thời, quy định này giúp hạ giá thành căn hộ, tạo điều kiện để người dân đa dạng hóa các hình thức sở hữu nhà ở phù hợp với nhu cầu và khả năng kinh tế.
Việc lập ra quy chuẩn đánh giá tuổi thọ nhà chung cư cũng giúp cho công tác cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ, thay đổi quy hoạch, tái thiết hạ tầng được thuận lợi, bảo đảm an toàn về tính mạng, tài sản cho người dân.
Tổng Hợp
(Dân Trí)


