Với căn chung cư nhà ở xã hội 60m2 có giá khoảng 1,5 tỷ đồng, hộ gia đình có tổng thu nhập “kịch khung” theo tiêu chí xét duyệt 40 triệu đồng/tháng, phải tiết kiệm kéo dài khoảng 10 năm mới mua được nhà.
Báo cáo mới phát hành của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết 3 năm trở lại đây, nguồn cung nhà ở tung ra thị trường tăng đáng kể nhưng cơ cấu vẫn mất cân đối.
Theo VARS, phần lớn nguồn cung mới tập trung vào phân khúc cao cấp, có giá trị lớn, hướng đến nhóm khách hàng đầu tư hoặc đầu cơ, thay vì phục vụ nhu cầu ở thực. Ngay cả tại các khu vực vùng ven, nơi từng được kỳ vọng sẽ cung cấp sản phẩm vừa túi tiền, giá bán thực tế vẫn cao hơn nhiều so với thu nhập bình quân của người dân và chỉ thấp hơn đôi chút so với khu vực trung tâm.
Lệch pha cung cầu khiến giá nhà ở, nhất là phân khúc căn hộ tại các thành phố lớn tăng mạnh, thiết lập mặt bằng giá mới và vượt xa tốc độ tăng thu nhập thực tế. Không chỉ làm thu hẹp cơ hội tiếp cận nhà ở của đại bộ phận người dân, mà còn gia tăng nguy cơ hình thành bong bóng giá.
VARS giả định giá nhà và thu nhập giữ nguyên, khả năng tiếp cận nhà ở của người dân đang giảm mạnh. Với căn hộ 2 phòng ngủ tại đô thị có mức giá khoảng 5 tỷ đồng, nếu một gia đình có thu nhập cao khoảng 50 triệu đồng/tháng thì phải mất tới 8 năm nếu dành toàn bộ thu nhập để mua. Trong khi đó, phải mất tới 25 năm nếu tuân theo nguyên tắc chi phí nhà không vượt quá 1/3 thu nhập.
Tính theo nguyên tắc này, ngay cả phân khúc nhà ở xã hội, vốn được thiết kế cho người thu nhập thấp khu vực đô thị, hiện cũng không còn “rẻ”, với giá khoảng 1,5 tỷ đồng cho căn 60m2, khiến ngay cả hộ gia đình có tổng thu nhập “kịch khung” theo tiêu chí xét duyệt – 40 triệu đồng/tháng, cũng phải tiết kiệm kéo dài khoảng 10 năm. Thực tế con số này lớn hơn nhiều khi sử dụng phương án vay.
Hệ quả là khoảng cách giữa nhóm đã sở hữu tài sản và nhóm chưa có tài sản ngày càng bị cố định, khi tăng trưởng bất động sản thực chất chỉ làm giàu cho một nhóm nhỏ những người đã nắm giữ tài sản từ trước.
Trong khi đó, phần lớn người dân lại cảm nhận “nghèo đi” dù kinh tế tăng trưởng, bởi chi phí nhà ở tăng nhanh hơn thu nhập.
Người có lợi thế tài chính và tài sản ban đầu có xu hướng nắm giữ nhiều bất động sản như công cụ tích lũy và đầu tư, tiếp tục “giàu lên” nhờ sự gia tăng giá trị đất đai; còn người chưa sở hữu nhà ở đối mặt nguy cơ phải thuê nhà dài hạn, dù nỗ lực cải thiện thu nhập.
“Nếu không có các giải pháp kịp thời, khoảng cách giàu – nghèo không chỉ nới rộng mà còn có nguy cơ bị “đóng cứng” qua nhiều thế hệ, trở thành thách thức lớn đối với mục tiêu an sinh xã hội, chiến lược đô thị hóa và tăng trưởng bền vững quốc gia”, VARS nhận định.