Chính phủ đề xuất ưu tiên mua hoặc thuê nhà xã hội cho phụ nữ sinh đủ hai con và nam giới có hai con đẻ nhưng không có vợ hoặc vợ đã mất, trong dự thảo Luật Dân số trình Quốc hội ngày 23/10.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo Luật Dân số được xây dựng nhằm ứng phó với thực trạng mức sinh giảm thấp hơn mức thay thế và mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn cao. Sau hơn 20 năm thực hiện Pháp lệnh Dân số 2003, nhiều quy định đã không còn phù hợp trước xu hướng sinh ít, sinh muộn và áp lực kinh tế khiến việc sinh và nuôi dạy con ngày càng khó khăn.
Dự luật khẳng định việc quyết định thời điểm sinh, số con và khoảng cách sinh là quyền của các cặp vợ chồng hoặc cá nhân, song Nhà nước khuyến khích duy trì mức sinh thay thế. Theo đó, phụ nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ thêm một tháng thai sản, còn nam giới được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con. Phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, phụ nữ dân tộc thiểu số hoặc sống tại địa phương có mức sinh thấp sẽ được hỗ trợ tài chính theo chính sách của Nhà nước.
Dự thảo cũng bổ sung chính sách ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với phụ nữ sinh đủ hai con, hoặc nam giới nuôi hai con trong trường hợp không có vợ hoặc vợ đã mất. Các địa phương được giao quyền quy định chi tiết theo điều kiện kinh tế – xã hội từng giai đoạn, bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp ngân sách. Ngoài ra, chính quyền có thể mở rộng phúc lợi xã hội cho gia đình sinh đủ hai con, như giảm học phí, ưu tiên dịch vụ giữ trẻ và hỗ trợ giáo dục mầm non.
Để giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, Chính phủ đề xuất đưa nội dung bình đẳng giới và không lựa chọn giới tính thai nhi vào hương ước, quy ước cộng đồng. Người hành nghề y nếu tiết lộ giới tính thai nhi ngoài mục đích chẩn đoán, điều trị bệnh di truyền sẽ bị đình chỉ hành nghề.
Dự thảo cũng chú trọng phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi, khuyến khích các tổ chức, cá nhân hỗ trợ học bổng, học phí, sinh hoạt phí cho sinh viên theo học chuyên ngành lão khoa, đặc biệt tại vùng khó khăn. Nhà nước sẽ có chính sách thu hút nhân lực y tế làm việc trong lĩnh vực này.
Về chăm sóc sức khỏe sinh sản, Chính phủ đề xuất thực hiện sàng lọc, chẩn đoán và điều trị bệnh, tật bẩm sinh trước sinh và sơ sinh cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, với kinh phí do ngân sách nhà nước chi trả.
Theo Chính phủ, các chính sách trong dự luật được tham khảo từ kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ những nước duy trì thành công mức sinh thay thế, như kéo dài thời gian nghỉ sinh, cho phép cha nghỉ chăm con, bảo đảm việc làm sau thai sản và khuyến khích lao động bán thời gian. Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho biết, mỗi USD đầu tư cho sức khỏe bà mẹ có thể mang lại 8,4 USD lợi ích kinh tế, trong khi đầu tư vào kế hoạch hóa gia đình có thể sinh lợi hơn 10 USD.
Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội tán thành định hướng dự thảo, song đề nghị xây dựng giải pháp tổng thể, bền vững để duy trì mức sinh hợp lý; tăng mức hỗ trợ cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; làm rõ tiêu chí xác định địa phương có mức sinh thấp và đánh giá tính khả thi của chính sách ưu tiên nhà ở xã hội. Một số đại biểu cũng kiến nghị bổ sung chính sách hỗ trợ điều trị vô sinh, hiếm muộn, giảm tỷ lệ phá thai và bảo đảm quyền khám thai cho phụ nữ chưa có bảo hiểm y tế.
Dự án Luật Dân số dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua theo quy trình rút gọn tại kỳ họp thứ 10.
Theo Vietnamfinance