Trên thực tế, trong các hoạt động kinh doanh và đầu tư có nhiều rủi ro, tổn thất mang lại có thể rất lớn từ chiêu trò “xào nấu” sổ sách với các thủ thuật liên quan tới vốn ảo.
Trên thực tế, việc tăng vốn điều lệ của một doanh nghiệp có liên quan đến nhiều bên như đối tác, khách hàng, các cổ đông, những nhà đầu tư, các cơ quan quản lý và cả nghĩa vụ với Nhà nước… Do đó, cần có một cơ chế, công cụ quản lý hợp lý đảm bảo tạo thuận lợi cho sự ra đời của doanh nghiệp và thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng quy mô, phát triển lớn mạnh.
Có nhiều người còn đặt ra câu hỏi, tiền vốn góp đã nộp đủ vào tài khoản ngân hàng thì sao? Thực tế, tiền đưa vào tài khoản rồi lại rút ra ngay dưới dạng tạm ứng, trả trước, uỷ thác cho “sân sau”, cho chính cổ đông góp vốn vay,… thì gọi là “chưa góp đủ vốn” hay chính là “vốn ảo”.
Cách đây 3 năm, chủ tịch công ty niêm yết mã KSA cũng đã bị truy tố vì tội tăng vốn ảo theo cách như trên. Góp 560 tỷ đồng tăng vốn nhưng rút tiền ra đúng số đó qua tạm ứng, trả trước cho sân sau, cho vay cổ đông.
Lãnh đạo một công ty chứng khoán khuyến cáo, có một hình thức tăng vốn khác mà nhà đầu tư chứng khoán nên cẩn trọng, là khi chủ tịch công ty nào đó tuyên bố mua vào số lượng cổ phiếu lớn không được phân phối hết cho cổ đông hiện hữu. Mặc dù giá cổ phiếu trên sàn rất thấp, dưới mệnh giá, nhưng chủ tịch hay các cổ đông nội bộ khác đều cam kết mua vào với giá bằng mệnh giá. Nếu nghe qua, thì điều này sẽ củng cố niềm tin của nhà đầu tư, sau đó có thể dẫn đến hành động mua cổ phiếu trên sàn, vô tình đẩy giá cổ phiếu lên cao.
Tuy nhiên, nếu các cổ đông nội bộ này chi phối công ty và hoàn toàn có thể điều khiển được dòng tiền, thì họ dễ dàng làm điều này mà không phải bận tâm. Với thủ thuật tương tự, các cổ đông nội bộ sẽ vay mượn trước một khoản tiền của bên thứ 3, hoặc thậm chí bên thứ 3 kia có thể ứng trước. Các cổ đông này mua vào cổ phiếu không phân phối hết, đương nhiên, công ty này sẽ nhận một khoản tiền lớn và vốn điều lệ được tăng lên. Có thể ngay sau đó, công ty này lại chuyển tiền ra theo các hình thức ủy thác, hợp tác kinh doanh, hay thậm chí lập công ty con,… rồi cuối cùng tiền lại chạy về túi các cổ đông nội bộ này. Đây là các trường hợp đã xảy ra ở một vài công ty ở nước ngoài, khi luật pháp và các cơ quan chức năng rất thiếu ý thức bảo vệ nhà đầu tư, thậm chí còn hùa theo để chia phần. Do đó, các nhà đầu tư cần phải cẩn trọng.
Trên bảng cân đối kế toán của một doanh nghiệp, nguồn vốn có hai loại là nợ phải trả và vốn chủ sở hữu. Trong đó, vốn chủ sở hữu bao gồm vốn cổ phần, thặng dư vốn, cổ phiếu quỹ, các loại quỹ đầu tư phát triển và lợi nhuận chưa phân phối, được hiểu là vốn thực của doanh nghiệp. Đây là dòng vốn có thể tăng hằng năm và được quan tâm nhất, bởi vì nếu công ty làm ăn có lãi thì sẽ đưa vào khoản lợi nhuận chưa phân phối.
Còn vốn điều lệ hay vốn cổ phần là một phần rất nhỏ trong vốn chủ sở hữu, đó là lý do vì sao giá cổ phiếu khác với mệnh giá. Riêng vốn chủ sở hữu thể hiện bằng thị giá, là giá giao dịch cổ phiếu trên sàn chứng khoán.
Tổng Hợp