Chính sách thắt chặt tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã khiến thị trường tài chính quốc tế rung lắc. Với việc đồng USD mạnh lên, một số nền kinh tế mới nổi có cơ cấu kinh tế yếu ớt đang đối mặt với nguy cơ suy thoái, phá giá tiền tệ và khủng hoảng nợ.
Chúng ta cũng không ngoại lệ khi phải chịu tác động trước sức ép tăng tỷ giá , ở khía cạnh xuất khẩu hàng hóa thanh toán bằng đồng USD thì các doanh nghiệp có lợi. Nhưng việc lên giá chỉ diễn ra trong thời gian ngắn vừa qua, trong khi các hợp đồng thương mại của doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác nước ngoài thường ký kết từ đầu năm để thực hiện cho 6 tháng hoặc cả năm.
Phải giữ tỷ giá hối đoái ở mức tương đối ổn định bằng cách, khi biến động thì các công cụ có trong tay như bơm ngoại tệ để giúp sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu được bình thường. Việt Nam không thể chủ quan khi hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt và lãi suất cao, chúng ta luôn luôn phải nghiên cứu, xem xét, dự báo, đưa ra những kịch bản cụ thể. Còn ngay lúc này phải phụ thuộc vào thực tế nền kinh tế Việt Nam, các mục tiêu hướng tới thời kỳ hậu Covid để điều hành chính sách vĩ mô phù hợp trong đó có chính sách tiền tệ.
Ngược lại, các doanh nghiệp nhập khẩu phải chịu thiệt thòi vì nguyên, nhiên vật liệu đầu vào sản xuất bị đội giá, nhưng tương tự, các doanh nghiệp cũng đều có ký kết từ trước đó nên mức độ thiệt hại chưa quá trầm trọng. Nếu USD cứ tiếp tục đà tăng như vậy đến năm 2023, thì các doanh nghiệp nhập khẩu của Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng vô cùng lớn. Xoay quanh vấn đề này, TS. Nguyễn Bích Lâm, Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống Kê đánh giá, Việt Nam vẫn được xem là thị trường đầu tư hấp dẫn do hệ thống chính trị và kinh tế vĩ mô ổn định. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam 7 tháng đầu năm 2022 ước tính đạt 11,57 tỷ USD, tăng 10,2% so với cùng kỳ năm trước. Đây là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất của 7 tháng trong 5 năm qua.
“Trong thời gian tới, dòng vốn FDI có chất lượng sẽ đổ vào Việt Nam trong các lĩnh vực năng lượng sạch, nông nghiệp công nghệ cao, cơ khí chính xác. Theo khảo sát, khoảng 76% doanh nghiệp của châu Âu (EU) đang hoạt động tại Việt Nam sẽ tăng vốn đầu tư, nhất là trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế Việt Nam dự báo đạt trên 6% trong năm 2022 và 2023.
Phía doanh nghiệp, chi phí đầu vào mua bằng đô la Mỹ tăng cao trong khi lạm phát khiến sức mua yếu đi, đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận của doanh nghiệp sụt giảm. Khi cả biên lợi nhuận và sức mua của người tiêu dùng đều sụt giảm mạnh thì suy thoái kinh tế rất dễ xảy ra.
Liên quan đến câu chuyện lãi suất, PGS.TS. Nguyễn Thị Mùi, Ủy viên Hội đồng tư vấn Chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, việc lạm phát của một số nước tăng cao bất biết từ nguyên nhân nào, thì một trong những công cụ mà Ngân hàng Trung ương các nước trên thế giới thường sử dụng là công cụ lãi suất. Vì thế, động thái tăng lãi suất của Mỹ hay một số nước châu Âu và một vài nước ở các khu vực khác nhau rõ ràng có đem lại tác động nhất định. Còn về kết quả thì lúc này chưa thể nói đã đáp ứng được mong muốn của các Chính phủ hay chưa.
Khi sử dụng công cụ lãi suất, bao giờ cũng có hai mặt, tích cực ở chỗ chính sách tiền tệ hướng tới thắt chặt sẽ tạo điều kiện kiểm soát lạm phát và từng bước kéo lạm phát xuống mức thấp. Còn tác động tiêu cực mà các cơ quan đều biết trước khi sử dụng đó là, một khi lãi suất cao sẽ bị thu hẹp đầu tư, ít tạo được công ăn việc làm, không có điều kiện mở rộng sản xuất và chi phí vốn của các doanh nghiệp đi vay tăng cao, làm hạn chế năng lực cạnh tranh của nền kinh tế cũng như của chính các doanh nghiệp. Nếu chính sách lãi suất cao này kéo dài không được xem xét linh hoạt, đôi khi sẽ phản tác dụng làm cho nền kinh tế bị suy thoái trầm trọng hơn.
“Trong bối cảnh hoạt động giữa các quốc gia như thương mại, đầu tư, xuất nhập khẩu được liên thông với nhau, mà một số quốc gia trong khu vực thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ, sẽ tác động đến nhiều quốc gia khác, đầu tiên là tác động đến vai trò vị trí của đồng tiền. Sự thật là đô la Mỹ trong thời gian qua liên tục lên giá còn các đồng tiền khu vực khác thì suy yếu.
Về tác động toàn cầu hay chuỗi cung ứng cũng rất rõ rệt, chỉ có điều mức độ tác động của mỗi một quốc gia có sự đậm nhạt khác nhau và tùy thuộc vào chính sách điều hành của mỗi quốc gia đó. Bao gồm chính sách kinh tế vĩ mô, chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ để làm sao tác động vào nền kinh tế ở mức có thể chấp nhận được”, PGS.TS. Nguyễn Thị Mùi phân tích.
Tổng Hợp