Trong vài ngày trở lại đây, các báo đều đưa tin trường hợp sổ tiết kiệm của 2 vợ chồng gửi vào ngân hàng PVcom Bank và xảy ra một số vấn đề liên quan làm hoang mang đến khách hàng. Hãy tự trang bị những kiến thức cơ bản để tránh những rủi ro phát sinh làm khó khăn cho mai sau.
Thực tế, không ít khách hàng khi muốn gửi tiết kiệm đã không trực tiếp đến điểm giao dịch của ngân hàng thực hiện thủ tục theo quy định.
Ngoài ra, không ít khách hàng giao tiền gửi trước, nhận sổ sau. Cụ thể, các khách hàng đã làm việc lâu năm với một số nhân viên ngân hàng thân thiết nên không ít khách gửi tiền chủ quan cho “nợ” sổ tiết kiệm hoặc các giấy tờ chứng nhận tiền gửi, từ đó có thể xảy ra chiếm đoạt tài sản.
Một số khách hàng khác thì cần sự kín đáo khi giao dịch với ngân hàng và ngần ngại khi phải đến phòng giao dịch để thực hiện nộp tiền hay rút tiền.
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, những cách thức giao dịch ngoại lệ này đã tạo điều kiện cho tội phạm, đặc biệt trong những trường hợp mà sự giao tiếp giữa khách hàng và các cán bộ cao cấp của ngân hàng ngày càng gắn bó đến mức độ khách hàng đặt hết niềm tin vào cán bộ ngân hàng.
Trường hợp này rất dễ phát sinh rủi ro cho số tiền trong tài khoản của khách hàng. Nếu gặp phải nhân viên không trung thực, giao sổ tiết kiệm giả mạo hoặc sau đó không đưa tiền về kho quỹ, không nhập lên hệ thống thì số tiền của khách hàng rất dễ bị chiếm đoạt.
Một lỗi khác mà khách hàng dễ bỏ qua là cho mượn sổ tiết kiệm. Trong nhiều trường hợp người mượn có thể giả chữ ký, giấy chứng minh nhân dân và cấu kết với nhân viên ngân hàng để rút tiền từ tài khoản khách hàng.
Hoặc có trường hợp khách hàng không kiểm tra các thông tin ghi trên sổ tiết kiệm, hợp đồng tiền gửi, khách hàng thay đổi chữ ký, không bảo mật thông tin cá nhân khi giao dịch gửi tiết kiệm online hoặc click vào các trang web không an toàn, có cài virus, nhấp vào link không rõ nguồn… sẽ dẫn đến hậu quả bị lộ thông tin cá nhân và dễ mất tiền.
Chưa kể, khách hàng mất sổ tiết kiệm nhưng không báo ngay cho ngân hàng, dẫn đến hậu quả dễ bị kẻ gian giả mạo chữ ký và các giấy tờ tuỳ thân lấy số tiền gửi.
Bên cạnh đó, khi làm thủ tục gửi tiền hoặc rút, chuyển tiền, một số khách hàng ký sẵn vào chứng từ còn để trống, tạo điều kiện cho nhân viên ngân hàng vẫn có thể điền thông tin vào đó nhằm rút tiền của khách hàng theo nhiều cách khác nhau.
Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu phân tích, hậu quả của việc không áp dụng triệt để Thông tư 48 là khách hàng đã mất tiền khi cán bộ nhân viên của TCTD giả mạo chữ ký khách hàng, giả mạo các chứng từ kế toán để biển thủ tiền tiết kiệm.
Trong những trường hợp này khách hàng đã mất từ những số tiền nhỏ đến những số tiền lớn lên đến vài trăm tỷ đồng. Nhiều vụ việc đã được đưa ra tòa án để xử lý.
Tại Thông tư 48, NHNN đã đưa ra các quy định cụ thể về đối tượng gửi tiết kiệm, hình thức tiền gửi tiết kiệm, địa điểm nhận và chi trả tiền gửi tiết kiệm…Theo đó, người gửi tiền phải trực tiếp đến địa điểm giao dịch của TCTD và xuất trình giấy tờ xác minh định danh của người gửi tiền/người đại diện theo pháp luật.
Để đảm bảo an toàn tiền gửi, người gửi tiền nên đến các địa điểm hợp pháp của ngân hàng để gửi tiền như các trụ sở, chi nhánh/phòng giao dịch, thậm chí cả điểm giao dịch của Ngân hàng chính sách xã hội. Nói cách khác, khách hàng cần tuân thủ đúng các quy trình, quy định của ngân hàng về an toàn giao dịch gửi tiền tiết kiệm thì không bị rủi ro trong gửi tiết kiệm.
Ngoài ra, phía TCTD cần tăng cường công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin, tư vấn cho khách hàng, tích cực tham gia giáo dục tài chính, giúp khách hàng hiểu rõ về sản phẩm – dịch vụ, đặc biệt là các sản phẩm mới giúp khách hàng có được trải nghiệm tốt nhất và có phương án đầu tư hiệu quả.
Cùng với đó, TCTD nâng cao quy trình kiểm soát chặt chẽ rủi ro nhất là rủi ro khách hàng bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, lộ thông tin cá nhân. Các rủi ro công nghệ nếu xảy ra rất dễ khiến khách hàng bị thiệt hại và có thể để lại hậu quả trên diện rộng.
Xu hướng ngân hàng mở (Open Banking) hiện nay tạo điều kiện cho các bên thứ ba cung cấp nhiều loại dịch vụ mới cho khách hàng thông qua giao diện lập trình ứng dụng mở (open API) giúp tăng trải nghiệm của khách hàng, tuy nhiên cũng có nguy cơ xảy ra rủi ro mất thông tin, dữ liệu và tiền, nên các TCTD cần hết sức lưu tâm tăng cường an ninh mạng, an toàn thông tin, dữ liệu khách hàng và của chính ngân hàng.
Theo các chuyên gia, người gửi tiết kiệm sẽ được bảo vệ tốt nhất nếu cả hai bên ngân hàng và khách hàng đều tuân thủ các quy trình, qui định về gửi tiền tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn.